Inhoudsopgave
Ledenraadpleging 2010: Hoe levende donatie bespreekbaar maken?
Debat Tweede Kamer 28 februari 2010
Start landelijke campagne 2 miljoen handtekeningen
Ludieke actie naar aanleiding van Samaritaanse donatie (mei 2009)
Stemming Tweede Kamer november 2008
Buitengewone ledenvergadering NVN oktober 2008
Minister Klink wijst Masterplan Orgaandonatie af (juni 2008)
Stemming Tweede Kamer januari 2005
Ieder mens telt
Ledenraadpleging 2010: Hoe levende donatie bespreekbaar maken?
De ledenraadpleging van 2008 was de aanleiding voor de NVN haar standpunt bij te stellen over postmortale en levende donatie: postmortale en levende donatie worden voortaan als twee gelijkwaardige opties gezien.
Hoe levende donatie bespreekbaar maken?
Deze ledenraadpleging kreeg in 2010 een vervolg. Toen was de vraag: hoe moet het onderwerp levende donatie bij de familie, naasten of vrienden aan de orde gesteld worden? De NVN heeft altijd gesteld dat ‘onaanvaardbare druk op de familieleden voorkomen moet worden’. Meerdere keren is deze visie in standpunten weergegeven. Maar hoe moet dit vormgegeven worden? Door alleen maar informatie te geven kan de omgeving al een druk voelen om een nier af te staan. Zelfs zwijgen kan tot gevolg hebben dat de omgeving een morele druk voelt om een orgaan af te staan. Kortom, dit onderwerp is een zeer lastig probleem vol met complexe, ethische aspecten.
De commissie DWK wilde graag weten hoe nierpatiënten aankijken tegen verschillende manieren om levende donatie bespreekbaar te maken. Als wij weten hoe de nierpatiënten en direct betrokkenen zelf willen dat dit gebeurt, kunnen wij ons sterk maken voor de belangen en wensen van onze achterban. Inmiddels zijn er in Nederland al diverse projecten gaande waarbij levende donatie linksom of rechtsom gestimuleerd wordt.
De commissie DWK heeft besloten om naar aanleiding van deze enquête geen standpunt in te nemen over de vraag wat de beste manier is om levende donatie bespreekbaar te maken (dat is voor iedereen anders), maar wel een standpunt innemen over de problematiek ‘levende donatie en hoe dit bespreekbaar maken’. Die visie vindt u niet in dit document; hier vindt u de uitkomsten van de ledenraadpleging.
Over de uitkomsten van de ledenraadpleging is op 16 oktober 2010 een discussiedag georganiseerd. Een verslag van deze discussiedag vindt u in de Wisselwerking van december 2010.
Meer informatie
Debat Tweede Kamer op 28 februari 2010
Vlak voor de val van het kabinet is er op donderdag 28 februari 2010 een discussie geweest over de WOD en een eventueel nieuw beslissysteem. De discussie was grotendeels een herhaling van zetten. Minister Klink is nog steeds principieel tegen de komst van het ADR omdat dit volgens hem mogelijkerwijs met zich mee kan brengen dat iemand orgaandonor terwijl deze dat niet gewild zou hebben. Nog steeds gaat hij eraan voorbij dat het in het huidige systeem veel vaker voorkomt dat iemand niet orgaandonor is, terwijl deze het wel gewild zou hebben.
Dit debat was een spoeddebat waarbij de linkse partijen openheid van zaken wilden hebben over het lopende onderzoek naar ATS (Klinks voorkeur) en andere zaken. De avond vóór dit debat gaf minister Klink eindelijk dat het bewuste rapport over ATS vrij, terwijl de datum van publicatie van dit onderzoek juni 2009 is. Het onderzoek leverde geen nieuwe gegevens op.
Desalniettemin kondigde Klink eerder in een brief aan het eerdere kabinetsstandpunt (ATS) te willen veranderen. Na een kabinetsstandpunt zou hierover een brief begin maart naar de Tweede Kamer gestuurd worden. Omdat een dag later het kabinet viel, zullen we waarschijnlijk nooit weten wat er in die brief zou komen te staan.
Wel is er opnieuw een stemming geweest over het ADR. Dit keer stemde ook de PvdA voor, terwijl ze dat een jaar eerder juist niet deed. Aanleiding hiervan was het PvdA congres van 12 december 2009, waarin de partij een motie van Groningen aangenomen heeft om met gezwinde spoed het ADR in te voeren. Net als in 2005 stemde overigens de liberalen binnen de PvdA (de groep Dijsselbloem) tegen het ADR. De motie werd met ruime meerderheid afgewezen.
Landelijke campagne 2 miljoen handtekeningen
De stichting 2 Miljoen handtekeningen organiseert een nationale digitale petitie om de huidige donor registratie wet te wijzigen in een actief donor registratie systeem (ADR). Op 2 september 2009 begon de landelijke campagne om 2 miljoen handtekeningen te verzamelen om de Wet op de Orgaandonatie aan te passen.
De huidige Wet op de Orgaandonatie levert nu al decennia veel te weinig postmortale orgaandonoren op. Dat is ook de NVN al jaren een doorn in het oog. We geven het echter niet op en steunen van harte deze nieuwe actie om de wet aan te passen.
Echter, zo rond de zomer waren er nog maar 10.000 handtekeningen. Het is dus nog een hele weg te gaan voordat de 2 miljoen bereikt wordt. Om die reden is deze stichting, gesteund door patiëntenorganisaties en gezondheidsfondsen, een campagne gestart om deze 2 miljoen handtekeningen te verzamelen. Pers en media worden benaderd en bereikt en we hopen dat dit resultaat zal hebben.
Ga dus naar http://www.2miljoenhandtekeningen.nl/ om uw handtekening op deze petitie te zetten!
Ludieke actie naar aanleiding van Samaritaanse donatie (mei 2009)
Naar aanleiding van de succesvolle oproep van een nierpatiënt om een Samaritaanse donor, heeft de NVN advertenties geplaatst in Spits, Telegraaf, AD, Trouw, NRC, Volkskrant. De bedoeling was aandacht te vragen voor het tekort aan orgaandonoren. En dan met name voor de situatie dat Nederland sinds jaar en dag een slecht functionerende wetgeving heeft over orgaandonatie, en dat de politiek sinds jaar en dag niet bereid is om deze te veranderen, ondanks het overweldigende bewijs dat door andere landen geleverd wordt omdat daat het geen-bezwaarsysteem veel meer donoren oplevert.
De ludieke actie was redelijk succesvol. Onder andere het Friesch Dagblad en NOVA hebben hier aandacht aan besteed.
Stemming Tweede Kamer november 2008
November 2008 hebben SP, GroenLinks en D66 een motie ingediend om het ADR op te nemen in de huidige Wet op de Orgaandonatie. Deze motie is 11 november verworpen. Slechts 35 Kamerleden stemden voor. Een historisch dieptepunt.
Klink heeft tegenover het ADR een andere keuzevariant voorgesteld: het ‘Actief Toestemmings Systeem' (ATS). Hierbij wordt er aan de huidige vier keuzen (ja, nee, nabestaanden beslissen, een specifiek persoon beslist) een vijfde keuze toegevoegd, namelijk ‘Ja, ik ben donor, mits mijn nabestaanden instemmen.’ Hij verwacht dat mensen die nu geen keuze gemaakt hebben, straks voor deze variant zullen kiezen. De NVN verwacht dat een deel van de huidige ja-stemmers over zal stappen tot deze vijfde variant. Het belangrijkste probleem met dit voorstel is dat het niets doet met het grootste probleem, namelijk dat 70 % van de huidige nabestaanden geen toestemming geeft voor orgaandonatie.
Terwijl binnen vergaderd werd, werd buiten actie gevoerd door de NVN. Ook bij het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer zelf (in oktober 2008) kon de NVN haar geluid kenbaar maken aan de politiek. Opnieuw werden we helaas niet gehoord. Hieronder een tweetal artikelen met onze reacties:
Buitengewone ledenvergadering NVN oktober 2008
Met de komst van een nieuwe stemming in de Tweede Kamer is op 20 september 2008 een Buitengewone ledenvergadering door de NVN bijeen geroepen.
De actiebereidheid onder de leden van de NVN is nog steeds groot, zo bleek op deze bijeenkomst. Ook na tien teleurstellende jaren waarin de Wet op de Orgaandonatie nog steeds niet aangepast is, ondanks het feit dat de cijfers bewijzen dat postmortale transplantatie op een onveranderd laag peil blijft hangen. Of misschien wel juist dóór die tien teleurstellinde jaren waarin de Wet op de Orgaandonatie nog steeds niet aangepast is.
Minister Klink wijst Masterplan Orgaandonatie af (mei 2008)
Minister Klink had zomer 2007 bij de Tweede Kamer aangegeven dat zij het onderwerp orgaandonatie serieus wilde nemen. Dit leidde ertoe dat het ministerie najaar 2007 het initiatief van de Nierstichting om tot een Masterplan Orgaandonatie te komen, overnam en daar de kartrekker van werd.
Een jaar lang is er vervolgens gediscussieerd over de stappen die gezet zouden moeten worden om het aantal postmortale transplantaties uit het slob te trekken. Uiteindelijk werd een Masterplan gepresenteerd dat op vier domeinen tegelijkertijd actief was: positieve voorlichting, verbetering proces ziekenhuizen, wegnemen drempels levende donatie, aanpassing beslissysteem.
Ondanks dat het ministerie en de minister actief meegediscussieerd hebben over de vorm en inhoud van het Masterplan, besloot de minister uiteindelijk het belangrijkste onderdeel niet over te nemen, namelijk verandering van het beslissysteem. De minister wil liever vasthouden aan de huidige Wet op de Orgaandonatie, die echter vanaf haar instelling in 1995 geen enkele verbetering te zien heeft gegeven op het aantal postmortale orgaandonaties.
De minister geeft aan dat hij de aanbevelingen van de overige drie domeinen weg overneemt, maar het probleem is dat de kern van het Masterplan is dat succes alleen verzekerd is als op ALLE terreinen actie ondernomen wordt. De ervaringen in het buitenland (zoals in Spanje) maken namelijk duidelijk dat juist de interactie tussen het domein ziekenhuizen en het domein beslissysteem tot succes leidt.
Hieronder de brief van de minister en het persbericht van de NVN:
Stemming Tweede Kamer januari 2005
In januari 2005 werd er over het ADR gestemd. PvdA en ChristenUnie - in die tijd oppositiepartijen - waren toen voorstander van het Actief Donor Registratiesysteem, wat in 2008 anders zou liggen. Maar de motie van de SP voor het ADR werd toen - kantje boord - verworpen met 78 - 68.
Het systeem van ADR (Actieve Donor Registratie) is een soort van compromis tussen het huidige toestemmingssysteem van de Wet op de Orgaandonatie en het geen-bezwaarsysteem. Het geen-bezwaarsysteem bleek in eerdere stemmingen een brug te ver voor de leden van de Tweede Kamer, ondanks het feit dat dit bijvoorbeeld in België, Spanje en Oostenrijk tot zeer succesvolle resultaten leidde. Het ADR neemt het toestemmingssysteem van de Wet op de Orgaandonatie als uitgangspunt, maar als mensen (ook na herhaaldelijk aandringen) nog steeds niet reageren, worden ze (en bij het herhaaldelijk aandringen worden ze daar op gewezen) automatisch als 'ja' geregistreerd.
Voor de NVN is dit toen een grote teleurstelling geweest. Zo dichtbij een wetswijziging waren we nog nooit geweest. Een intensieve lobby onder Kamerleden had net niet het gewenste resultaat opgeleverd. Uiteindelijk hanteerde de PvdA niet het instrument fractiediscipline, waar CDA en VVD dat wel deden. De Kamerleden van de PvdA waren aldus vrij om hun eigen mening te bepalen. Vijf leden van de PvdA stemden toen uiteindelijk tegen, wat de stemming over het ADR naar de negatieve kant deed doorslaan.
Hieronder een verslag van de grote teleurstelling en ons persbericht:
Ieder mens telt
In januari 2005 heeft de NVN, bij de behandeling van de WOD in de Tweede Kamer, een brochure uitgebracht om de aandacht te vestigen op het probleem orgaandonatie. Deze brochure heette "Ieder mens telt" en is uitgereikt aan alle Kamerleden.
Hieronder kunt u deze brochure downloaden:
Ieder mens telt