Onderzoek orgaandonatie EU-landen: opt-outsysteem werkt het beste

Gepubliceerd op 09 mei 2017

Dr. Marlies Reinders (voorzitter van de Nederlandse Transplantatie Vereniging, NTV) heeft vandaag het rapport ‘Het orgaandonorregistratiesysteem in Europese landen’ aangeboden aan Eerste Kamerlid Jan Anthonie Bruijn (VVD), vicevoorzitter van de commissie VWS. Belangrijkste conclusie uit het rapport is dat EU-landen met een opt-outsysteem over het algemeen betere resultaten boeken op postmortale orgaandonatie, met meer postmortale donoren per miljoen inwoners. Een opt-outsysteem is succesvol als dit gepaard gaat met goed flankerend beleid zoals coördinatie in de ‘donorketen’, goede infrastructuur, financiering en donorvoorlichting. Dit flankerend beleid is in Nederland al wel ingevoerd.

Dr. Marlies Reinders overhandigt rapport 'Het orgaandonatiesysteem in Europese landen' aan Eerste Kamerlid Bruijn

Medisch professionals dr. Marlies Reinders, dr. Farid Abdo, dr. Stefan Berger en prof. Dr. Rutger Ploeg stelden het rapport Het orgaandonorregistratiesysteem in Europese landen op om inzicht te geven in de verschillende orgaandonatiesystemen in een aantal Europese landen. Zij deden dit op verzoek van verschillende patiëntenverenigingen en gezondheidsfondsen. Daarmee speelt het rapport in op verschillende vragen die bestaan in de Eerste Kamer over het wetsvoorstel rond het actief donorregistratiesysteem (ADR), waaronder ervaringen met het opt-outsysteem in andere Europese landen. In de kern gaat een opt-outsysteem of ja-tenzij-systeem ervan uit dat donor zijn de norm is. Als je geen actie onderneemt ben je automatisch donor. Op deze wijze bevordert de overheid in deze landen weefsel- en orgaandonatie.

Uitkomst rapport  

Het rapport toont aan dat, behalve Polen, alle Europese landen met een opt-outsysteem betere resultaten hebben op postmortale orgaandonatie dan Nederland. Landen met een opt-outsysteem hebben over het algemeen een hoger aantal donoren per miljoen inwoners. In Europa scoren alleen Denemarken, Polen en Duitsland nog slechter dan Nederland. Denemarken en Duitsland hebben net als Nederland nu nog een opt-insysteem. Polen heeft wel een opt-outsysteem. Daarmee wordt aangetoond dat alleen een wetswijziging onvoldoende is. Er is altijd ook goed aanpalend beleid nodig, zoals coördinatie in de ‘donorketen’, infrastructuur, financiering en donorvoorlichting. Of: een goed opgezette donatie- en transplantatieketen. In Polen ontbreekt het hieraan.

Betekenis voor Nederland

In Nederland zijn met het Masterplan Orgaandonatie (2008 - 2014) alle aanpalende maatregelen genomen, met uitzondering van invoering van het ADR-systeem. Het Masterplan Orgaandonatie heeft niet geleid tot de beoogde toename in het aantal postmortale donoren. En wees al op de noodzaak van een gecombineerde aanpak: aanpalende maatregelen én systeemwijziging naar een actief donorregistratiesysteem. De onderzochte internationale data ondersteunen deze noodzaak. Verbeteren van het aantal postmortale orgaandonaties lukt alléén als wetswijziging naar een opt-outsysteem en aanvullende maatregelen hand in hand gaan. Volgens de opstellers van het rapport is wetswijziging naar een actief donorregistratiesysteem daarmee het onmisbare sluitstuk.

Kernprobleem in Nederland is en blijft dat slechts 40% van de volwassen Nederlanders een keuze heeft geregistreerd in het Donorregister. In totaal 24% als donor. Vele Nederlanders weten niet dat als je je wens niet registreert, je nabestaanden bij plotseling overlijden moeten beslissen. Dit heeft een enorme impact op de nabestaanden en de hele donatieketen. Hierdoor gaan, ten opzichte van andere landen zoals Spanje, onnodig veel potentiele donoren verloren.

Op 23 mei en 6 juni spreekt de Eerste Kamer met een aantal experts over het ADR-wetsvoorstel.

Urgentie

Ondanks vele initiatieven zijn er in Nederland nog te veel mensen die moeten wachten op een donororgaan. Jaarlijks overlijden bijna 150 patiënten die op de wachtlijst staan voor een donororgaan en worden meer dan 100 mensen van de wachtlijst gehaald omdat hun conditie te slecht is geworden.

Laat je hart spreken

Om de politiek te bewegen om te stemmen voor een donorwet die wel werkt, voert de Nierstichting sinds vorig jaar de campagne www.laatjehartspreken.nu, samen met andere gezondheidsfondsen en patiëntenverenigingen.